เพจเจอร์ อดีตเครื่องมือสื่อสารเมื่อครั้งยังวัยรุ่น

วิทยุติดตามตัว หรือ เพจเจอร์ (อังกฤษ: pager) เป็นเครื่องมือทางโทรคมนาคมส่วนตัวอย่างง่าย สำหรับการส่งข้อความสั้น ๆ โดยรับข้อความทางเดียว กับจำนวนข้อความที่จำกัด อย่างเช่นหมายเลขโทรศัพท์ติดต่อกลับ จนถึงทั้งตัวอักษรและตัวเลข และเพจเจอร์ 2 ทาง คือสามารถส่งและรับอีเมล์ การส่งข้อความตัวและและการส่งเอสเอ็มเอส

ปัจจุบัน เพจเจอร์โดยมากใช้สำหรับการสนับสนุนการส่งข้อความในยามวิกฤต เป็นแนวคิดการแก้ปัญหาที่รวดเร็วมาก น่าเชื่อถือ หรือการส่งเมสเสจเป็นกลุ่ม ไม่เหมือนกับเครือข่ายโทรศัพท์มือถือ ที่จะทำงานในยามฉุกเฉินหรือหายนะ ที่พวกเขาประสบปัญหากับการใช้เครือข่ายเกินพิกัด จนใช้การไม่ได้ อย่างเช่นใน เหตุวินาศกรรม 11 กันยายน พ.ศ. 2544 หรือเหตุการณ์พายุเฮอร์ริเคนแคทรีนา ด้วยเหตุผลนี้ทำให้เพจเจอร์ยังคงได้รับความนิยมสำหรับเจ้าหน้าที่บริการฉุกเฉิน เจ้าหน้าที่ด้านการแพทย์ และเจ้าหน้าที่ให้ข้อมูลด้านเทคโนโลยี

วิทยุติดตามตัวหรือเพจเจอร์ (Pager) จัดเป็นเครื่องมือสื่อสารชนิดเคลื่อนที่ แบบหนึ่งที่เป็นที่นิยมในหมู่นักธุรกิจ นายแพทย์  นักประชาสัมพันธ์  วิศวกร  หรือช่างที่ให้บริการนอกสถานที่ และผู้ที่ทำงานไม่ประจำที่ แต่จำเป็นต้องมีการติดต่อได้ตลอดเวลา  หลักการทำงานก็เช่นเดียวกับพวกวิทยุ โทรทัศน์ วิทยุโทรศัพท์แบบรวงผึ้ง แต่มีลักษณะสื่อสารในทิศทางเดียวจากผู้ส่งไปยังผู้รับข้อเด่นของเพจเจอร์คือ ขนาดกะทัดรัด สามารถพกพาติดตัวได้ตลอดเวลา

               การติดต่อระหว่างผู้ส่งกับผู้รับอาจเป็นการแจ้งให้ผู้รับหาทางติดต่อกลับไปยังผู้ส่ง หรืออาจจะเป็นการส่งข่าวสารที่ต้องการไปยังผู้รับโดยตรงก็ได้  เพจเจอร์แบ่งได้เป็น ๕ แบบ
               ๑.  แบบส่งข่าวสารเป็นเสียงพูดไปยังผู้รับ (Voice Pager)
               ๒.  แบบส่งข่าวสารเป็นตัวเลข (DigitaI Display Pager)  ซึ่งตัวเลขนี้จะแทนข่าวสารที่ต้องการ  อาจเป็นเบอร์โทรศัพท์หรือรหัสที่มีความหมายเป็นที่เข้าใจกันระหว่างผู้ส่งกับผู้รับ
               ๓.  แบบส่งเป็นตัวเลขและตัวอักษร (Alpha Numeric Pager)ช่วยให้ส่งข่าวสารได้ละเอียดขึ้นแต่จำเป็นต้องใช้ระบบที่พิเศษออกไปจึงยังไม่ค่อยแพร่หลาย
               ๔.  แบบส่งเป็นสัญญาณเสียง (Tone- AIert Pager) เป็นการส่งสัญญาณเสียงเพื่อเป็นการบอกให้ผู้รับติดต่อไปยังศูนย์  เพื่อรับข่าวสารอีกทีหนึ่ง
              ๕.  แบบส่งเป็นสัญญาณเสียง  ๒  ลักษณะ (DiuaI  Address  Pager) ให้สัญญาณเสียงได้ ๒ ลักษณะ เพื่อให้ผู้รับทราบว่าจะติดต่อไปยังที่ใด

               เวลาที่ใช้ในการส่งข่าวสารด้วยเพจเจอร์นั้นแตกต่างกันในแต่ละแบบ คือ ตั้งแต่ ๑๐ วินาทีลงมาสำหรับเพจเจอร์แบบใช้เสียงพูด จนถึงเป็นมิลลิวินาทีสำหรับแบบที่ไม่ใช้เสียงพูด  ความพิเศษของระบบเพจเจอร์ก็คือ ความสามารถในการติดต่อลูกข่ายหรือผู้รับได้กว่า ๑ แสนรายต่อหนึ่งความถี่ ในขณะที่ระบบวิทยุโทรศัพท์ได้เพียงประมาณ ๑๐๐ รายต่อหนึ่งความถี่เท่านั้น
               ระบบที่ไม่ใช้เสียงพูดสามารถครอบคลุมพื้นที่ติดต่อได้กว้างกว่าแบบใช้เสียงพูด ทั้งนี้เพราะใช้กำลังส่งน้อยกว่าในการทำให้เครื่องรับทำงาน และตัวเครื่องรับก็มีความไวสูงมากเป็นพิเศษรับสัญญาณในช่วงสั้น ๆ ที่เป็นมิลลิวินาทีในระบบหนึ่ง ๆ ของวิทยุติดตามตัว  สามารถใช้เพจเจอร์ร่วมกันได้ทั้ง ๕ แบบ ดังที่กล่าวมา  แต่นิยมที่จะแยกความถี่ใช้งานสำหรับเพจเจอร์แต่ละแบบมากกว่า เพื่อให้ได้คุณภาพของสัญญาณที่ดี
               เพจเจอร์ใช้การสื่อสารด้วยความถี่วิทยุ เช่นเดียวกับระบบวิทยุโทรศัพท์  ดังนั้นโครงสร้างของระบบจึงไม่ต่างกันมากนัก อันประกอบด้วย
               ๑.  ศูนย์กลางของระบบ (Paging Terminal)  เป็นศูนย์กลางในการติดต่อสื่อสาร  มีระบบคอมพิวเตอร์เป็นผู้จัดการทุกอย่างเกี่ยวกับการให้บริการ  การรับ-ส่งข่าวสารจากผู้ส่งไปยังผู้รับ  เรียกได้ว่าเป็นหัวใจและมันสมองของระบบทีเดียว และยังทำหน้าที่พิเศษอื่น ๆ  ที่จำเป็นด้วย เช่น การบนทึกการใช้ การออกใบเสร็จรับเงิน  การส่งสัญญาณลักษณะพิเศษ เป็นต้น
               ๒. เครื่องส่ง  ทำหน้าที่ส่งข่าวสารในรูปของคลื่นวิทยุผ่านสายอากาศออกไปยังเครื่องรับหรือเพจเจอร์นั่นเอง เครื่องส่งนี้อาจอยู่ที่ศูนย์หรือตั้งอยู่ที่อื่นก็ได้
               ๓.  ระบบโทรศัพท์  เป็นส่วนที่ผู้ส่งสามารถส่งข่าวสาวผ่านทางระบบโทรศัพท์ไปยังศูนย์ เพื่อส่งไปยังผู้รับที่ต้องการ  ซึ่งในเมืองไทยก็คือระบบเครือข่ายขององค์การโทรศัพท์ แห่งประเทศไทยนั่นเอง

               การติดต่อนั้น  ผู้ส่งก็เพียงแต่กดปุ่มโทรศัพท์เรียกเข้าไปยังศูนย์ เมื่อได้รับสัญญาณเสียง “ปิ๊บ” เป็นการบอกความพร้อมก็กดหมายเลขของผู้รับ ส่งก็คือหมายเลขรหัสประจำเครื่องของเพจเจอร์  ถึงตอนนี้เพจเจอร์จะรับคลื่นได้ทันที จากนั้นผู้ส่งก็เพียงแต่กดตัวเลขที่ต้องการส่งตามไป เพจเจอร์จะทำการบันทึกไว้และส่งเสียงเตือนให้รู้ว่ามีข่าวสารส่งมาแล้ว  ผู้รับสามารถดูข่าวสารได้ทันทีหรือกดปุ่มเพื่อดูทีหลังก็ได้
               โทรศัพท์ติดตามตัวระบบดิจิตอล ดิสเพลย์  เพจจิ่ง  ในเครือข่ายขององค์การโทศัพท์แห่งประเทศไทย  สามารถติดต่อได้ครอบคลุมทั่วประเทศ  (Nationwide System) ทุกแห่งที่บริการโทรศัพท์ทางไกลไปถึง  โดยองค์การโทรศัพท์ฯ  ได้มอบหมายให้บริษัทเอกชนเป็นผู้ดำเนินการ  เรียกชื่อบริการว่า 'โฟนลิ้งค์'  และ 'เพจโฟน'  ซึ่งมีรูปแบบการให้บริการทั้งระบบสัญญาณเสียง (Voice Mailbox)  ระบบตัวเลข (Numeric Pager) และระบบตัวเลขพร้อมตัวอักษร  (Alphanumeric Pager)
               ในการเรียกผู้ถือ 'โฟนลิ้งค์' ได้กำหนดใช้เลขหมายเพียง ๓  เลขหมาย เพื่อสะดวกในการจดจำและง่ายในการติดต่อ ซึ่งสามารถกระทำได้ทั้งทางโทรศัพท์อัตโนมัติ โดยต่อเลขหมาย ๑๕๑, ๑๕๒  ส่วน 'เพจโฟน'  ใช้เลขหมาย ๑๖๑, ๑๖๒